Westerplatte
Z Wikipedii
| Obrona Westerplatte Kampania wrześniowa 1939 |
|||||||||||||||||
 Lokalizacja oddziałów w dniu 1 września 1939 |
|||||||||||||||||
| Data | 1 - 7 września 1939 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Westerplatte | ||||||||||||||||
| Wynik | wygrana Niemców | ||||||||||||||||
| Terytorium | II Rzeczpospolita | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
| Kampania wrześniowa 1939 |
|---|
|
Westerplatte – Gdańsk – granica – Krojanty – Lasy Królewskie – Mokra – Pszczyna – Mława – Bory Tucholskie – Jordanów – Borowa Góra – Mikołów - Bukowiec – Węgierska Górka – Tomaszów Mazowiecki – Wizna – Przemyśl – Piotrków – Różan – Iłża – Nowogród – Łomża – Wola Cyrusowa – Warszawa – Bzura – Jarosław – Kałuszyn – Mińsk Mazowiecki – Węgrów – Wilno – Lwów – Modlin – Kobryń – Brześć – Wybrzeże i Bałtyk – Tomaszów Lubelski – Wólka Węglowa – Palmiry – Łomianki - Janów, Wereszyca i Hołosko – Krasnystaw – Wilno - Grodno - Krasnobród – Husyn - Szack - Cześniki – Władypol – Wytyczyn - Parczew – Kock |
Na zdjęciu zaznaczono m.in. teren Westerplatte (nr 1)
Westerplatte – półwysep w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły. W latach 1926-39 Wojskowa Składnica Tranzytowa, której obrona we wrześniu 1939 stała się jednym z najbardziej znanych symboli polskiego oporu. Walczyła samotnie, jedynie źródła niemieckie podają o ataku żywych torped na stanowiska ostrzeliwujące Westerplatte z Nowego Portu
Obecnie w parku stoi Pomnik Obrońców Wybrzeża. Ma on 25 metrów wysokości (nie licząc podstawy, którą jest 20-metrowy kopiec). Pomnik ten, swoim kształtem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemię.
Spis treści |
[edytuj] Historia
- w maju 1734 wylądował tu 2,5 tysięczny francuski korpus interwencyjny hrabiego Ludwika de Plélo (który sam tam zginął) próbujący przełamać oblężenie Gdańska przez Rosjan w czasie wojny o sukcesję polską.
- 14 marca 1924 – Rada Ligi Narodów przyznaje Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
- 31 października 1925 – obszar na terenie Wolnego Miasta Gdańska na półwyspie Westerplatte zostaje oficjalnie przekazany w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Polsce.
- 7 grudnia 1925 – Liga Narodów przyznała Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte.
- 18 stycznia 1926 o godz. 14.00 przybył na trałowcu ORP Mewa pierwszy oddział i rozpoczął pełnienie służby wartowniczej
- 25 sierpnia 1939 – przybycie z rzekomo kurtuazyjną wizytą niemieckiego pancernika szkolnego Schleswig-Holstein do Gdańska (w rzeczywistości dobrze uzbrojonego okrętu przygotowanego do ataku na Westerplatte).
- 1-7 września 1939 – obrona pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego (od 2 do 7 września dowodził zastępca kpt. Franciszek Dąbrowski)
- 10 października 1939 – przewiezienie przez hitlerowców na Westerplatte polskich więźniów w celu uporządkowania terenu po walkach
- marzec 1940 formalne utworzenie na Westerplatte podobozu (Abteilung Aussenstelle) obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jego komendantami byli: SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel, SS-Untersturmführer Paul Ehle i SS-Untersturmführer Kurt Mathesius.
- maj 1941 zakończenie prac rozbiórkowych na Westerplatte (rozebranie koszar) przez ostatnią grupę więźniów i rozwiązanie podobozu.
- wiosna 1946 – rozpoczęcie rozminowywania terenu na Westerplatte
- 1946 – na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych tworząc symboliczny cmentarz poległych
- 2 lipca 1962 – usunięcie krzyża i postawienie na jego miejscu czołgu T-34 z 1945
- 9 października 1966 – odsłonięcie Pomnika Obrońców Wybrzeża
- 12 czerwca 1987 – spotkanie papieża Jana Pawła II na Westerplatte z 38 westerplatczykami i młodzieżą
[edytuj] Komendanci
- kmdr ppor. Ignacy Szaniawski: 18 stycznia 1926 – 21 czerwca 1926
- kmdr ppor. Borys Mohuczy: 21 czerwca 1926 – 1 maja 1927
- kmdr ppor. Józef Czechowicz: 10 czerwca 1927 – 21 stycznia 1931
- kpt. Jan Lityński: 21 stycznia 1931 – 16 lipca 1934
- mjr Stefan Fabiszewski: 16 lipca 1934 – 3 grudnia 1938
- mjr Henryk Sucharski: 3 grudnia 1938 – 7 września 1939
[edytuj] 1-7 września 1939
Załoga Westerplatte, która w założeniu miała walczyć kilkanaście godzin, broniła się przez 7 dni. Atakowało około 3500 niemieckich żołnierzy wspartych ciężką artylerią (m.in. haubico-moździerze kalibru 220 mm), bombowcami nurkującymi Stukas oraz pancernikiem Schleswig-Holstein. Z Zatoki Gdańskiej niemieckie okręty ostrzelały teren Westerplatte, jednak Niemcy zrezygnowali z tego ognia, ponieważ pociski przelatywały teren walk.
Upowszechniany jest pogląd, jakoby obrona Westerplatte miała dla Polaków wielką wartość symboliczną, bez istotnego znaczenia militarnego. W rzeczywistości, załoga polska w liczbie ok. 180 żołnierzy wiązała walką nieprzerwanie przez 7 dni poważne siły hitlerowskie (piechota morska, SS-Heimwehr Danzig, oddziały wojsk lądowych) zadając im duże straty (ok. kilkuset poległych, przy stratach własnych 15 zabitych). Walką związano też kilka baterii artylerii polowej i haubic, eskadry lotnictwa nurkującego (ok. 40 samolotów), a przede wszystkim – ostrzeliwujący polską placówkę pancernik Schleswig-Holstein. Ten ostatni nie mógł być dzięki temu wykorzystany do likwidacji innych punktów obrony Wybrzeża we wrześniu 1939. [1]
[edytuj] Uzbrojenie obrońców
- armata polowa wz. 1902 kalibru 75 mm z 330 nabojami – zniszczona 1 września po wystrzeleniu 28 pocisków
- dwa działka przeciwpancerne wz.36 kalibru 37 mm z 400 nabojami – brały udział w udaremnieniu prób podpalenia Westerplatte za pomocą drezyny z benzyną
- cztery moździerze typy Brandt kalibru 81 mm z 860 pociskami – zniszczone w czasie nalotu 2 września po wystrzeleniu 104 pocisków
- 41 karabinów maszynowych z 130 000 (125 000) nabojami
- 160 karabinów z 45 000 nabojami
- 40 pistoletów
- ok. 1000 granatów po ok. 560 zaczepnych i obronnych
W chwili kapitulacji pozostało ok. 10 000 naboi do karabinów maszynowych i karabinów.
[edytuj] Załoga
- 5 oficerów
- 3 chorążych
- 1 zbrojmistrz
- 7 urzędników cywilnych
- 18 pracowników kontraktowych
- 14 podoficerów zawodowych
- 27 podoficerów służby zasadniczej
- 7 podoficerów nadterminowych
- 2 matów zawodowych
- 1 mat nadterminowy
- 17 starszych legionistów i strzelców
- 102 legionistów i strzelców
- 1 zawiadowca stacji handlowej PKP Westerplatte
Razem: 205 osób.
W czasie walk poległo 15 osób, a jedna została zamordowana po poddaniu za niezdradzenie szyfrów, dalszych 8 nie przeżyło wojny. Żyje 1 obrońca (stan z 5 września 2008).
Lista z nazwiskami osób będących członkami ostatniej załogi Westerplatte znajduje się w odrębnym artykule.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ostatnia załoga Westerplatte.[edytuj] Lista poległych
- 1 września
- 1. st. strz. Konstanty Jezierski
- śmiertelnie ranny w głowę w kabinie bojowej Wartowni nr 3 od pocisku, który wpadł przez strzelnicę
- 2. st. sierż. Wojciech Najsarek
- ciężko ranny przy stacji PKP, odnaleziony przez Niemców, zmarł tego dnia w szpitalu mimo prób uratowania go
- 3. kpr. Andrzej Kowalczyk
- ciężko ranny, pozostawiony ok. 100 metrów od Wartowni nr 1, prawdopodobnie żywcem zasypany w leju po bombie podczas ostrzału artyleryjskiego
- 4. strz. Bronisław Uss
- ciężko ranny koło wartowni Schupo, odnaleziony przez Niemców, zmarł tego dnia na przedpolu Westerplatte mimo prób uratowania go
- 2 września
- 5. st. strz. Zygmunt Zięba
- śmiertelnie raniony odłamkiem bomby w koszarach poprzedniego dnia
- 6. strz. Władysław Jakubiak
- zginął od wybuchu bomby przed koszarami
- W wyniku uderzenia 500kg bomby w wartownię nr 5 zginęli:
- 7. plut. Adolf Petzelt
- 8. kpr. Bronisław Perucki
- 9. st. strz. Władysław Okraszewski
- 10. st. strz. Antoni Piróg
- 11. st. strz. Ignacy Zatorski
- 12. st. Józef Kita
- Nigdy już nie uda się wyjaśnić, ilu naprawdę żołnierzy zginęło w Wartowni nr 5. Prawdopodobnie było to co najmniej 8 żołnierzy, maksymalnie 12 żołnierzy.
- 13. kpr. Jan Gębura
- zginął na dachu koszar, pilnując białej flagi
- 8 września w grobie k. placówki "Elektownia" odnaleziono ciała czterech żołnierzy rozstrzelanych 2 września za bunt.
- 5 września
- 19. strz. Mieczysław Krzak
- zginął w wyniku pomyłki (wzięty za Niemca) od kuli kolegów w nocy k. placówki "Fort"
- 7 września
- 20. strz. Jan Czywil
- ciężko ranny w szyję i głowę w Wartowni nr 1, zmarł w niemieckim szpitalu wieczorem tego dnia
- W 1939-1940 odnaleziono zwłoki kolejnych czterech nieznanych polskich żołnierzy.
- 25. (...) ???
Według zapisów z dziennika bojowego pancernika "Schleswig-Holstein" Polacy zaraz po kapitulacji podali swoje straty jako 15-20 zabitych. Porucznik Pająk w swojej relacji z 1945 r. podał, że straty polskie wyniosły 21 żołnierzy. Chorąży Gryczman w swojej relacji podał straty polskie jako 20 zabitych. Z ustalonego składu załogi WST los siedmiu żołnierzy jest nadal nieznany. Nie wiadomo, czy są to ci nieznani z nazwisk żołnierze, odnalezieni na terenie Westerplatte.
[edytuj] Nazwę Obrońców Westerplatte lub Bohaterów Westerplatte noszą lub nosiły
- Zespół Szkół Elektronicznych im. Bohaterów Westerplatte w Radomiu
- Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni im. Bohaterów Westerplatte
- 1 Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte
- Polski drobnicowiec
- III Liceum Ogólnokształcące w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
- Gimnazjum nr 2 w Wyszkowie (im. Obrońców Westerplatte)
- Gimnazjum nr 11 w Gdańsku (im. Obrońców Westerplatte)
- III Liceum Ogólnokształcące w Głogowie (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 149 w Łodzi (im. Obrońców Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 1 w Bielsku-Białej (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 1 w Kępnie (im.Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 1 w Prudniku (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 45 w Gdańsku (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 2 w Myślenicach (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 6 w Leńczach (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 9 w Koninie (im. Bohaterów Westerplatte)
- Gimnazjum nr 126 w Warszawie (im. Bohaterów Westerplatte)
- Gimnazjum nr 2 w Lęborku (im. Bohaterów Westerplatte)
- I LO w Mrągowie (im. Obrońców Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 5 w Dzierżoniowie (im. Bohaterów Westerplatte) z oddziałami integracyjnymi
- Imię nosi kilkadziesiąt szkół. Część jest zrzeszonych w Klubie Szkół Westerplatte.
- Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte
- Obrońców Westerplatte, Westerplatte – wiele ulic w miastach Polski
- XIII Liceum Ogólnokształcące w Krakowie im. Bohaterów Westerplatte
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Chobieni
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Torzymiu
- Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Dąbrówkach
- Szkoła Podstawowa im. Obrońców Westerplatte w Elblągu
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Kończycach Wielkich
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Karczewie
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Westerplatte w Szczepanowie
- Zespół Szkół Ogólnokształcących-Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Westerplatte w Michowie
- Zespół Szkolno- Gimnazjalny nr 3 w Kętach Podlesiu (im. Bohaterów Westerplatte)
- Szkoła Podstawowa nr 17 w Zabrzu im. Bohaterów Westerplatte
- Szkoła Podstawowa W Prabutach im. Obrońców Westerplatte
- Zespół Szkół nr 6 w Leńczach im. Bohaterów Westerplatte
- Hufiec ZHP Gdańsk-Portowa im. Obrońców Westerplatte – organizator Zlotu Westerplatte i współorganizator corocznych uroczystości w dniu 1 września
- Hufiec ZHP Kielce-miasto im. Obrońców Westerplatte
- Szczep ZHP Drużyn Kolejowych im. Bohaterów Westerplatte w Jabłonowie Pomorskim
- 29 Krakowska Drużyna Harcerska szczep "HURAGAN" im. Obrońców Westerplatte
- 58 Łódzka Wodna Drużyna Harcerska "RZEKA" im. Obrońców Westerplatte
- 41 Łódzka Drużyna Wędrownicza im. Obrońców Westerplatte
- 307 szczep Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych im. Obrońców Westerplatte
- 77 Rudzka Drużyna Harcerska im. Bohaterów Westerplatte
- Szczep Ostoja im. Bohaterów Westerplatte
- Szkoła Podstawowa w Prabutach (im. Obrońców Westerplatte)
- Publiczne Gimnazjum nr 1 w Barlinku
- Szkoła Podstawowa nr 18 im. Bohaterów Westerplatte w Grudziądzu
- Szkoła podstawowa nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie
- Szkoła Podstawowa nr 61 im. Bohaterów Westerplatte w Bydgoszczy
- Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej im. Bohaterów Westerplatte w Kędzierzynie-Koźlu
[edytuj] Wydawnictwa, publikacje, multimedia
- Film autorstwa Stanisława Różewicza z 1967,
- Film dokumentalny wyprodukowany w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi ze zlotu obrońców Westerplatte w 1988 w Gdańsku z udziałem 30 westerplatczyków,
- Lwy Westerplatte Film dokumentalny autorstwa Krzysztofa Pulkowskiego z 1997
- książka Zbigniewa Flisowskiego Tu na Westerplatte, Warszawa 1969,
- książka Melchiora Wańkowicza Westerplatte, Warszawa 1959,
- książka Rafała Witkowskiego, Westerplatte. Historia i dzień dzisiejszy, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1977,
- Album Stanisławy Górnikiewicz,
- Paradokumentalny komiks wojenny Westerplatte: Załoga śmierci Mariusza Wójtowicz-Podhorskiego i Krzysztofa Wyrzykowskiego,
- Gra java,
[edytuj] Dojazd
Połączenie z centrum Gdańska umożliwiają autobusy komunikacji miejskiej (linia nr 106 i sezonowa 606).
Przypisy
- ↑ Kosiarz E., Radziszewski W., Witkowski R.: Westerplatte. Wydawnictwo Morskie, Gdynia, 1968.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona internetowa o Westerplatte
- Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej WST
- Artykuł o obronie Westerplatte
[edytuj] Mapy
Brzeźno • Górki Zachodnie • Krakowiec • Las Miejski • Młyniska • Nowy Port • Oliwskie Łąki • Ostrów • Port Północny • Przeróbka • Sączki • Sienna Grobla II • Składy • Stogi • Wisłoujście • Westerplatte • Zaspa
Podjednostki
Biały Dworek • Biały Dwór • Czarny Dwór • Czerwony Dwór • Gęsia Karczma • Krakowiec na Piaskach • Krakowiec nad Wisłą • Królewski Dwór • Kryzel • Letnica • Małe Młyniska • Młodomiejskie Składy Drewna • Reduta Tylna • Reyerowo • Rozstaje • Składy I • Stogi I • Stogi II
| Konfiskata willi zbudowanej z zabytków |
|
Włoscy karabinierzy dokonali w okolicy Rzymu konfiskaty willi zbudowanej i udekorowanej za pomocą fragmentów budowli i pomników pochodzących z II wieku po Chrystusie - poinformowały włoskie media.
|
| Japończyk zamieszkał na meksykańskim lotnisku |
|
Japończyk Hiroshi Nohara od września mieszka na lotnisku w Meksyku. Powrotu do swego kraju nie planuje.
|
| Hillary Clinton przyjmuje ofertę Baracka Obamy |
|
Hillary Clinton zaakceptowała przedstawioną jej przez Baracka Obamę propozycję zostania sekretarz stanu USA - podał amerykański dziennik "The New York Times", powołując się na współpracowników Clinton.
|
| Nowa wojna z Gruzją tematem gry |
|
Do rosyjskich sklepów ma wkrótce trafić gra komputerowa, której tematem jest nowa wojna Rosji z Gruzją. Pojawia się w niej i Polska, wspierająca próbę odzyskania przez Gruzję jej separatystycznych regionów - pisze Reuters.
|
| Wkrótce ruszy zamknięta ściana w kopalni "Halemba" |
|
Prawdopodobnie w nocy z piątku na sobotę wznowione będzie wydobycie węgla z zamkniętej po porannym pożarze ściany wydobywczej w kopalni "Halemba".
|