Żoliborz (dzielnica Warszawy)
Z Wikipedii
(Przekierowano z Żoliborz)
|
||||
 Podział MSI Żoliborza |
||||
| Status | dzielnica | |||
| Burmistrz | Janusz Warakomski | |||
| Powierzchnia | 8,5 km² | |||
| Populacja (2003) - liczba ludności - gęstość |
50 934 5992,2 os./km² |
|||
| Tablice rejestracyjne | WX | |||
Położenie na planie Warszawy |
||||
| Strona internetowa dzielnicy | ||||
Żoliborz – dzielnica Warszawy położona w północno-zachodniej części miasta na lewym brzegu Wisły. Po podziale administracyjnym z 2002 roku Żoliborz graniczy z dzielnicami: Bielany, Bemowo, Wola i Śródmieście. W latach 1951-1994 w skład Żoliborza wchodziły Bielany, obecnie będące odrębną dzielnicą (w latach 1994-2000 samorządną gminą).
Spis treści |
[edytuj] Osiedla dzielnicy
Wg MSI Żoliborz można podzielić na 3 rejony:
Przy czym Stary Żoliborz składa się z kilku części:
[edytuj] Historia
Współczesny Żoliborz jaki znamy powstał w latach 20. XX wieku. Po odzyskaniu niepodległości niezabudowane tereny wokół Cytadeli dawały możliwość budowy miejskiej tkanki zupełnie od zera. Dzielnicę zaprojektowano według koncepcji stworzonej przez Tony Garniera – osiowych założeń urbanistycznych i monumentalnych obiektów przy głównych ulicach. Założenie urbanistyczne stworzył Antoni Jawornicki, nadając dzielnicy kształt trapezu zawarty pomiędzy Wisłą, ulicą Potocką, Zajączka i Popiełuszki. Głównymi osiami tego układu stały się Mickiewicza z owalnym Placem Inwalidów u zbiegu z Aleją Wojska Polskiego i z następnym placem – Wilsona, u zbiegu z Krasińskiego, będąca poprzeczną osią założenia.
[edytuj] Etymologia nazwy
Nazwa Żoliborz pojawia się w XVIII wieku. Wcześniej używano nazw Polikowo, Polików, Polków i Fawory. Obecna nazwa dzielnicy pochodzi od francuskiej nazwy Joli Bord (wym. żoli bor) - Piękny Brzeg, ogrodów założonych przez konwikt księży pijarów wokół letniej siedziby Collegium Nobilium, którą zbudowano w latach 1774-1775 w południowej, najwyższej, malowniczo położonej części skarpy wioślanej. Po 1831 teren zajęto pod budowę cytadeli. Przed II wojną światową na Żoliborzu powstała nowoczesna dzielnica mieszkaniowa.
Na Żoliborzu, w rejonie ul. Suzina, stoczono pierwsze walki powstania warszawskiego.
[edytuj] Dzieje dzielnicy
- Pierwsze wzmianki historyczne z 2. połowy XIV w. (1367 i 1368 r.)
- Marymont związany z Janem III Sobieskim
- Szpital św.Ducha i Fawory
- Fawory – dzielnica zamożnych
- Rocznice
- Obchody 62 Rocznicy Wybuchu Powstania Warszawskiego(koncert pt. "1 sierpnia 1944 – Warszawa walczy!" z udziałem artystów scen warszawskich).
[edytuj] Ważniejsze miejsca i zabytki
[edytuj] Przyroda
Duża część Żoliborza to tereny zielone (250 z 830 ha powierzchni), m.in.
- Park Kaskada
- Kępa Potocka
- w parku odbywają się seanse w ramach festiwalu filmowego (kino letnie),
- Park im. Stefana Żeromskiego
- ma powierzchnię prawie 6 ha. Powstał w 1932 r. na przedpolu Cytadeli, w miejscu dawnych umocnień fortu Sokolnickiego. Cały park przecięty jest na dwie części wysokim wałem. Projektantami parku byli Leon Danielewicz i Stanisław Zadora-Żeleński. Na skwerze zaraz za głównym wejściem – od pl. Wilsona – ustawiono fontannę z rzeźbą "Dziewczyna z dzbanem" dłuta Henryka Kuny. Otaczał ją zadbany okrągły trawnik i kuliste krzewy cisów
- Sady Żoliborskie,
- Park im. Żołnierzy Żywiciela,
- Park "Fosa i stoki Cytadeli"
[edytuj] Zabytki
Obiektami godnymi zobaczenia są:
- kościoły i świątynie:
- klasztor i szkoła Zmartwychwstanek przy ul. Krasińskiego 31
- kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski przy ul. Gdańskiej 6A
- Kościół pw. św. Stanisława Kostki przy ul. Hozjusza 2
- kościół pw. Dzieciątka Jezus przy ul. Czarnieckiego 15
- kościół pw. św. Jana Kantego przy ul. Krasińskiego 31
- cmentarze:
- cmentarz Powązki – Cmentarz Wojskowy
- pomniki:
- pomnik 1 Dywizji Pancernej gen. St. Maczka na placu Inwalidów
- pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej Dyw. gen. Józefa Hallera (upamiętnia Żołnierzy Błękitnej Armii]) na placu Grunwaldzkim
- 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK Al. Armii Krajowej(róg ul. Gdańskiej)
- księdza Jerzego Popiełuszki ul. Krasińskiego(róg Popiełuszki). Napis na pomniku: "Ksiądz Jerzy Popiełuszko 1947-1984 oddał życie za wiarę i niepodległość Polski, zło dobrem zwyciężył".
- żołnierzy "Żywiciela" ul. Ks. Jerzego Popiełuszki; skwer "Żywiciela" przy Teatrze Komedia (upamiętnia żołnierzy XXII Obwodu AK walczących w czasie Powstania Warszawskiego na Żoliborzu w zgrupowaniach "Żaglowiec", "Żmija", "Żbik", "Żubr", "Żyrafa", "Żniwiarz"i symbolizuje cały wysiłek powstańczy).
- płyta, głaz, rzeźba
- ul. Mickiewicza; róg Gen. Zajączka (upamiętnia miejsce największych walk AK o Dworzec Gdański gdzie w dniach 20-22 VIII 1944 r. poległo ponad 500 żołnierzy oddziałów powstańczych "Kampinos" i "Żoliborz")
- Głaz Pamiątkowy poświęcony J. Kuroniowi w Parku Żeromskiego
- Płyta "DESANTOWA" ul. Wybrzeże Gdyńskie – Upamiętnia żołnierzy II Warszawskiej Dywizji Piechoty I Armii Wojska Polskiego, którzy dokonując desantu polegli przy niesieniu pomocy Powstańcom Warszawskim.
- inne:
-
- Twierdza Warszawa i jej forty:
- Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej (fortyfikacji wzniesionej przez Mikołaja I po powstaniu listopadowym)
- Fort Legionów
- Fort Siergieja (Sokolnickiego) przekształcono w element parku Żeromskiego; Fort Gieorgija (Hauke-Bosaka), Fort Pawła (Mierosławskiego); Bateria Nadbrzeżna (obecnie nie istnieją)
- Cytadela: Brama Straceń; Mauzoleum Szubienica; Pomnik Kasztanowiec; Gablota Cmentarz symboliczny – 140 krzyży u podnóża CW – upamiętnia miejsce kaźni i walki kilku pokoleń bojowników o Niepodległość Polski.
- Galeria Autorska i Teatr "Well-Art" przy al. Wojska Polskiego 10
- Bar "Fawory" (obecnie nie istnieje [jest tam klinika medyczna])
- Muzeum Sportu i Turystyki (Centrum Olimpijskie im. JPII) ul. Wybrzeże Gdyńskie 4
- Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa
- Teatr Komedia przy ul. Próchnika 8 w budynku Społecznego Domu Kultury WSM
- szkoła specjalna przy ul. Czarnieckiego 49
- zabudowania Miejskich Zakładów Autobusowych przy ul. Włościańskiej 52 – teren byłej fabryki "Opla" – rejon walk w czasie Powstania Warszawskiego
- Twierdza Warszawa i jej forty:
[edytuj] Komunikacja miejska
Na Żoliborz docierają następujące środki komunikacyjne:
- metro: A-17 Dworzec Gdański A-18 Plac Wilsona i A-19 Marymont
- tramwaje: 2, 6, 16, 17, 19, 22, 27, 28,33, 35, 36;
- autobusy: 103, 116, 121, 122, 132, 157, 170, 181, 185, 195, 406, 520, E1, E4, Ł, Ł-BIS;
- linie nocne: N01, N02, N41, N44, N46, N91
[edytuj] Edukacja
- I Liceum Ogólnokształcące z oddziałami integracyjnymi im. Bolesława Limanowskiego przy ul. Felińskiego 15 w siedzibie dawnego V Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Księcia Józefa Poniatowskiego, budynek z roku 1931
- XVI Liceum Ogólnokształcące im. Stefanii Sempołowskiej przy ul. Popieluszki 5
- LXXI Liceum Ogólnokształcące im. Ignacego Jana Paderewskiego przy ul. Włościańska 35
- CXIV Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kilińskiego przy ul. Felińskiego 13
- Szkoła Główna Służby Pożarniczej przy ul. Słowackiego 52/54 (u zbiegu ulic Słowackiego i Potockiej)
- SP 68 im. Artura Oppmana przy ulicy Or-Ota 5
- SP 65 przy ulicy Mścisławskiej 1
- SP 267 im. Juliusza Słowackiego przy ulicy Braci Załuskich 1
- Gim. nr 55 im. Jana Bytnara przy alei Wojska Polskiego 1a
- Gim. nr 56 im. Aleksego Dawidowskiego ps. "ALEK" przy ulicy Filareckiej
- SP 92 im. Jana Brzechwy dawniej Ernesto Che Guevary przy ulicy Przasnyskiej 18A
- Gimnazjum numer 54 im. Adama Kazimierza księcia Czartoryskiego przy ul. Elbląskiej 51
- LXIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Ignacego Witkiewicza przy ul. Elbląskiej 51
[edytuj] Bezpieczeństwo
- Komisariat Policji Warszawa Żoliborz, ul. Rydygiera 3A
[edytuj] Kultura i sztuka
- Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy przy ul. Próchnika 8a
- Teatr Komedia przy ul. Słowackiego 19 a
- Kino Wisła pl.Wilsona 2
[edytuj] Znani
Osoby związane z dzielnicą:
- Artur Oppman (Or-Ot) – poeta
- Anna German – piosenkarka, kompozytorka
- Jacek Kuroń – działacz społeczny i polityczny, pedagog, historyk.
- Jerzy Popiełuszko – kapelan Solidarności
- Marian Millak – żołnierz
- Grzegorz Miecugow – dziennikarz TVN
- Ryszard Kalisz – polityk Lewica i Demokraci
- Marian Rejewski – matematyk, kryptolog
- Stanisław Skrypij (ps. "Andrzej") – inż. arch.
- Witold Lutosławski – kompozytor współczesny i dyrygent
- Witold Pilecki – dowódcą plutonu kawalerii
- Witold Zawadowski – lekarz, radiolog
- Łucja Krajewska – rzeźbiarka, poetka, malarka
- Halina Skibniewska (prof. dr inż.) – architekt i urbanista
- Stanisław Tołwiński – architekt
- Stanisław Brukalski – architekt
- Józef Szanajca – architekt
- Teodor Toeplitz – współzałożyciel WSM
- Franciszek Wardynski – przyjaciel Żoliborza
- Bohdan Lachert – architekt
- Lech Kaczyński – prezydent RP
- Jarosław Kaczyński – polityk, prezes PiS, były premier RP
- Wojciech Zabłocki – architekt, szermierz (olimpijczyk)
- Alina Janowska – aktorka
- Andrzej Kiciński – architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP
- Kalina Jędrusik – aktorka
- Barbara Zbrożyna – rzeźbiarka
- Stanisław Dygat – autor powieści i opowiadań, felietonista
- Janusz Weiss – dziennikarz, prezenter radiowy i telewizyjny
- Szymon Majewski – prowadzący show telewizyjny w stacji TVN
- Zygmunt Staszczyk – muzyk, wokalista T.Love
- Marek Kotański – psycholog
- Marek Hłasko – pisarz
- Krzysztof Komeda – kompozytor i pianista jazzowy
- Andrzej Seweryn – aktor teatralny i filmowy, reżyser
- Agustin Egurrola - Choreograf
[edytuj] Organizacje
związane z dzielnicą / obecnie i w przeszłości:
- Fundusz Kwaterunku Wojskowego – instytucja zagospodarująca Żoliborz oficerski po I wojnie światowej
- Komitet Obrony Robotników KOR
- Partia PPS
- Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci RTPD
- Robotniczy Klub Sportowy "Marymont" Warszawa
- Społeczne Przedsiębiorstwo Budowlane SPB
- Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego
- Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa WSM
- Warszawska Spółdzielnia Spożywców Społem
- Związek Harcerstwa Polskiego ZHP
- Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej ZHR
- Żoliborskie Towarzystwo im. F.Bambozy ŻTB
[edytuj] Ciekawostki
- "Zielony Żoliborz, pieprzony Żoliborz" – tak o Żoliborzu w piosence "Warszawa" śpiewa T.Love (i jest to prawdopodobnie najbardziej znany cytat dotyczący dzielnicy).
- O Żoliborzu śpiewa też zespół Trawnik, którego wokalista Krzysztof Bień wychował się w tej dzielnicy.
- "Chcemy Żoliborza od morza do morza" – takie hasło pojawiało się na murach żoliborskich domów w latach 90. i stało się inspiracją do malowidła zamieszczonego w 2008 na stacji metra Marymont.
[edytuj] Bibliografia
- Tomasz Pawłowski, Jarosław Zieliński, Żoliborz. Przewodnik historyczny, Warszawa, Rosner&Wspólnicy, 2008 ISBN 978-83-60336-27-4.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Dzielnica Warszawa – Żoliborz – Oficjalna strona dzielnicy
- historia dzielnic, wspomnienia
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Dzielnice Warszawy
Bemowo • Białołęka • Bielany • Mokotów • Ochota • Praga Południe • Praga Północ • Rembertów • Śródmieście • Targówek • Ursus • Ursynów • Wawer • Wesoła • Wilanów • Włochy • Wola • Żoliborz
| Dziadek Mróz przychodzi do Polski |
|
Mróz... Przenika serca i umysły. Staje się głównym tematem rozmów i narzekań. A politycy już piszą przemówienia, już ćwiczą..., wszak lada chwila i oni będą musieli coś o mrozie powiedzieć.
|
| Prezydent pożegnał dzieci z Kazachstanu |
|
Wczoraj w małej sali konferencyjnej Mirosław Tessikowski, prezydent Kołobrzegu, pożegnał dzieci z Kazachstanu, które przebywały w tym mieście od okresu świąt Bożego Narodzenia.
|
| W ciągu dwóch dni doszło do 453 pożarów |
|
W ostatnich dniach drastycznie zwiększyła się liczba pożarów. Jedną z głównych przyczyn jest utrzymująca się od kilku dni mroźna pogoda. Tylko w niedzielę i poniedziałek w wyniku pożarów zginęła jedna osoba, a 23 osoby zostały ranne.
|
| Powołano Instytut Informatyki Śledczej |
|
Informatycy, prawnicy, biegli sądowi i pracownicy firm odpowiedzialni za bezpieczeństwo systemów i danych komputerowych zawiązali w Katowicach stowarzyszenie Instytut Informatyki Śledczej.
|
| UE żąda natychmiastowego wznowienia dostaw |
|
Unia Europejska zażądała dziś natychmiastowego wznowienia dostaw gazu do krajów członkowskich, określając ograniczenie w nocy dostaw rosyjskiego surowca przez Ukrainę jako "nie do zaakceptowania".
|